โครงการจัดทำผังแม่บทการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมบ้านภู ตำบลบ้านเป้า อำเภอหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร
ผู้แต่ง: นิติพงษ์ บุตรพรม 61011118009
สาขา: ภูมิสถาปัตยกรรม
อาจารย์ที่ปรึกษา: อาจารย์ โกวิทย์ วาปีศิลป์
ปีที่เผยแพร่: 2566
ยอดเข้าชมเอกสาร: 0 ครั้ง
Keyword: การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเป็นการท่องเที่ยวที่มีมูลค่าตลาดค่อนข้างสูง โดยตลาดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมมีขนาดใหญ่ที่สุดเมื่อเทียบกับการท่องเที่ยวรูปแบบอื่น ๆ อย่างไรก็ตามหากพิจารณาความสามารถในการแข่งขันของไทยในตลาดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม พบว่าประเทศไทยอาจมีความสามารถในการแข่งขันในระดับภูมิภาคแต่อาจจะขาดความสามารถในการแข่งขันทางตลาดโลก โดยการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเป็นการศึกษาหาความรู้ในพื้นที่หรือบริเวณที่มีคุณลักษณะที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม มีการบอกเล่าเรื่องราวทางสังคมและมนุษย์ผ่านทางประวัติศาสตร์อันเป็นผลเกี่ยวเนื่องกับวัฒนธรรม องค์ความรู้ และการให้คุณค่าของสังคม สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ที่สามารถแสดงให้เห็นถึง ความสวยงามและประโยชน์ที่ได้รับจากธรรมชาติ สามารถสะท้อนให้เห็นถึงสภาพชีวิตความเป็นอยู่ของคนในแต่ละยุคสมัยได้เป็นอย่างดี ไม่ว่าจะเป็นสภาพทางเศรษฐกิจ สังคม หรือขนบธรรมเนียม ประเพณีของพื้นที่ดังกล่าว ตำบลบ้านเป้า เป็นชื่อที่ตั้งขึ้นเนื่องจากพื้นที่ตั้งบ้านหลุบภูเป็นที่ลุ่ม คืออยู่ตามริมห้วยกระเบียนทั้งฝั่งขวาและฝั่งซ้ายในฤดูฝน จึงมักถูกน้ำป่าไหลหลากเข้าท่วมบ่อย ๆ เมื่อถูกน้ำท่วมก็มักเกิดโรคระบาดตามมาเสมอในพ.ศ.๒๔๔๕ จึงพากันย้ายบ้านเรือนขึ้นไปตั้งที่ภูน้อยซึ่งเป็นพื้นที่ตั้งของหมู่บ้านในปัจจุบัน เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๐ เจ้าวรสาร จึงได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ใหญ่บ้านคนแรกของ บ้านหลุบภู และชื่อหมู่บ้าน ก็เรียกใหม่ว่า บ้านภู จังหวัดมุกดาหารบ้านภูแบ่งการปกครองออกเป็น ๒ หมู่บ้าน คือ บ้านภูหมู่ที่ ๑ และบ้านภูหมู่ที่ ๒ ขึ้นกับ ตำบลบ้านเป้า อำเภอหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร พื้นที่ทั้งหมด ๖,๓๓๘ ไร่ พื้นที่ทำการเกษตร จำนวน ๓,๕๔๙ ไร่ล้อมรอบด้วยภูเขา มีนิเวศทางธรรมชาติและนิเวศทางวัฒนธรรมที่สวยงาม สะท้อนวิถีชีวิตของคนในชุมชนที่มีการเป็นอยู่อย่างเรียบง่าย แหล่งอาหารที่หาได้จากในชุมชน ลำห้วย หนอง คลอง บึง ภูเขาและป่าไม้พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันโดยไม่มีที่สิ้นสุด โดยกระแสการท่องเที่ยวของตำบลบ้านเป้าเมื่อปี พ.ศ.๒๕๔๙ กรมการพัฒนาชุมชน ได้ส่งเสริมให้หมู่บ้าน ชุมชนน้อมนำเอาหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง ไปปรับใช้ในการพัฒนาหมู่บ้าน พัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี บ้านภู เป็นพื้นที่ศึกษาดูงานพื้นที่หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง ตามโครงการพัฒนา 2 ศักยภาพข้าราชการกรมการพัฒนาชุมชน “พัฒนากรมืออาชีพ” ซึ่งในการเข้ามาดูงานของพัฒนากรในครั้งนั้น เป็นการเข้ามาพักค้างคืนในพื้นที่ ทำให้คณะกรรมการหมู่บ้านภูต้องศึกษาหาวิธีการแนวทางการให้การต้อนรับ ซึ่งได้มีแนวทางในการต้อนรับคณะเข้ามาศึกษาดูงานโดยนำเอาวิธีการต้อนรับขบวนผ้าป่าแบบดั้งเดิมของชาวผู้ไทยมาประยุกต์ใช้ คือ การแต่งกายที่สวยงามแบบผู้ไทย มีขบวนแห่กองตุ้มต้อนรับที่สวยงามแสดงถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู่แบบดั้งเดิม อำเภอหนองสูงได้คัดเลือกบ้านภู หมู่ที่ ๑,๒ ตำบลบ้านเป้า อำเภอหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร เป็นหมู่บ้านต้นแบบของอำเภอ และได้ดำเนินการพัฒนาจนได้รับการคัดเลือกเป็นหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบของจังหวัดมุกดาหาร เป็นพื้นที่การศึกษาดูงานของหมู่บ้านอื่นในอำเภอ ด้วยแหล่งท่องเที่ยวที่ค่อนข้างโดดเด่นและคงความเป็นธรรมชาติ ในส่วนของการจัดการการท่องเที่ยวภายในชุมชนนั้น มีระบบบริการนักท่องเที่ยวที่มีการจัดตั้งเป็นสมาคมต่าง ๆ ในชุมชน สมาคมผู้นำการการท่องเที่ยวและเดินป่า สมาคมรถอีแต๊ก (รถไถนาที่นำมาดัดแปลงเป็นรถสี่ล้อ) รับส่งนักท่องเที่ยวเพื่อขึ้นไปชมวิวบนภูเขาบ้านภู ตำบลบ้านเป้า เที่ยวชมสถานที่ต่าง ๆ ในแต่ละพื้นที่ของชุมชนทำให้สามารถดึงดูดความสนใจของนักท่องเที่ยวที่เข้ามาชมความสวยงามได้ตลอดทั้งปี การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวนั้น ต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1. สิ่งดึงดูดใจ (Attraction) สถานที่ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวอาจเป็นแหล่งท่องเที่ยวตามธรรมชาติ หรือวัฒนธรรม หรืองานมหกรรม ประเพณีท้องถิ่น ตลอดจนวิถีชีวิตของชุมชน ซึ่งอาจเป็นกิจกรรมส่วนหนึ่งของวิถีชีวิต เช่น กาดำนา การเกี่ยวขาว การจับปลา การกรีดยาง การทำหัตถกรรมพื้นบ้าน 2. สิ่งอำนวยความสะดวก (Amenities) พื้นที่บริการอาหารและเครื่องดื่ม รีสอรท Home Stay ความสะดวกสบายที่จะทำให้นักท่องเที่ยวหรือคนเดินทางเข้าไปถึงสถานที่ได้รวดเร็ว ปลอดภัย และสะดวกสบาย มากยิ่งขึ้น 3 3. การเข้าถึง (Accessibility) การเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวมีความสำคัญอย่างยิ่ง ได้แก่ การขนส่ง การคมนาคมที่เชื่อมโยงกับแหล่งทองเที่ยวและตัวเมือง สถานีขนส่ง สถานีรถไฟ รวมถึงคุณภาพของโครงสร้างพื้นฐานของพื้นที่ ถนนทางหลวง เครือขายคมนาคเส้นทาง พาหนะ จุดบริการ องค์ประกอบทั้ง 3 ประการดังกล่าวจึงเป็นสิ่งสำคัญ แต่การท่องเที่ยวเฉพาะกลุ่มผู้สนใจเฉพาะอย่าง เช่น กลุ่มนักท่องเที่ยววัฒนธรรมและประเพณี กลุ่มนักท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ กลุ่มนักอนุรักษ์ กลุ่มนักท่องเที่ยงเชิงผจญภัย สิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ หรือปัจจัยพื้นฐานบางอย่างอาจมีความจำเป็นน้อย เพราะกลุ่มบุคคลดังกล่าว ต้องการศึกษาแหล่งท่องเที่ยวที่มีสภาพใกล้เคียงกับ ธรรมชาติและวัฒนธรรมดั่งเดิม การสร้างพื้นที่ที่เกินความจำเป็นถ้าปราศจากการจัดการ การวางแผนและการคำนึงถึงผลกระทบต่อทรัพยากรทางธรรมชาติและวัฒนธรรมของผู้คนในชุมชน ย่อมส่งผลและสร้างความเสียหายให้กับพื้นที่รวมทั้งภาพรวมของการท่องเที่ยวในอนาคตอีกด้วย จึงทำให้เกิดการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน หมายถึง การกำหนดแนวทางการใช้ประโยชน์และการพัฒนาทรัพยากรการท่องเที่ยว รวมทั้งปัจจัยแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวเพื่อตอบสนองความจำเป็นทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม สามารถรักษาเอกลักษณ์ของธรรมชาติและวัฒนธรรมไว้นานที่สุดเกิดผลกระทบน้อยที่สุด และใช้ประโยชน์ได้ตลอดไป โดยมีองค์ประกอบดังต่อไปนี้ 1.การสร้างจิตสำนึกเกี่ยวกับการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเน้นให้ความรู้ความเข้าใจ ซึ่งการสร้างจิตสำนึกแก่นักท่องเที่ยวเกี่ยวกับความจำเป็นในการปกป้องรักษาธรรมชาติสภาพแวดล้อมระหว่างการเดินทางท่องเที่ยว เพื่อให้คงอยู่สนองความจำเป็นในการปกป้องรักษาธรรมชาติสภาพแวดล้อมระหว่างการเดินทางท่องเที่ยว 4 2. ความพึงพอใจของนักท่องเที่ยว กล่าวคือนักท่องเที่ยวมักเป็นกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มีความปรารถนาหรือสนใจที่จะศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับธรรมชาติในลักษณะต่าง ๆ สภาพภูมิทัศน์ธรรมชาติ ตลอดจนแหล่งธรรมชาติที่ยากลำบากต่อการเดินทางและท้าทาย 3. การมีส่วนร่วมของชุมชนโดยการเปิดโอกาสให้ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมในการท่องเที่ยวในรูปแบบต่าง ๆ จะช่วยให้ชุมชนได้รับผลประโยชน์จากการท่องเที่ยว
ไฟล์/ลิงก์
เปิดเอกสาร
บทคัดย่อ
ประทับเวลา Excel: 27/04/2023 04:18:57
โครงการจัดทำผังแม่บทการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมภูบ้านภู ตำบลบ้านเป้า อำเภอหนองสูง จังหวัด มุกดาหาร เนื้อที่ทั้งหมด 8,125 ไร่ โดยมีเป้าหมายเพื่อจัดทำผังแม่บทการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมบ้านภูและให้ความสำคัญกับธรรมชาติและวิถีชีวิตของผู้คนในชุมชนเป็นปัจจัยหลักที่จะใช้ในการพัฒนาเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวกระบวนการในการเรียนรู้และเที่ยวชม เพื่อที่จะสามารถสร้างประสบการณ์ให้แก่นักเที่ยวในการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมโดยมีจุดประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา ข้อจำกัด ศักยภาพ และแผนนโยบายที่เกี่ยวข้องในพื้นที่โครงการ 2) เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และแนวทางพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมบ้านภู3) เพื่อเสนอแนะผังแม่บทหการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมบ้านภู
วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อสามารถนำข้อมูลที่ทำการศึกษาไปปรับใช่ในการจัดทำผังแม่บทการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรม ซึ่งการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมนั้น ความสำคัญของธรรมชาติที่สวยงามและวิถีชีวิตของผู้คนในชุมชนเป็นปัจจัยหลักที่จะใช้ในการพัฒนาเป็นพื้นที่ท่องเที่ยว ทั้งกระบวนการในการเรียนรู้และเที่ยวชม เพื่อที่จะสามารถสร้างประสบการณ์ให้แก่นักเที่ยวในการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรม นำไปสู่การสร้างรายได้แล้วกระจายให้คนในชุมชนเกิดการสร้างอาชีพของคนในชุมชน ทั้งยังทราบถึงกระบวนการหลักการและนำไปปรับใช้เพื่อการพัฒนาให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชนและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โดยพัฒนาโปรแกรมเพื่อตอบสนองความต้องการของชุมชน ทั้งยังไม่ทำลายสภาพแวดล้อม วิถีชีวิต และวัฒนธรรมที่มีอยู่ในพื้นทีโครงการ