ศูนย์การเรียนรู้อนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนท่าสอน จังหวัดจันทบุรี

ประทับเวลา Excel: 19/06/2023 12:12:20 โดยป่าชายเลนในอดีตประสบปัญหาการลดลงของพื้นที่ป่าอย่างรวดเร็วในช่วงปีพ.ศ. 2504 - 2529 ซึ่งมีการลดลงเกือบ ครึ่งหนึ่งของพื้นที่ป่าชายเลนทั้งหมดของประเทศ พื้นที่ป่าที่ประสบปัญหานี้มากโดยเฉพาะจังหวัดจันทบุรีจาก 24 จังหวัดในปี 2552 พบว่าพื้นที่ป่าชายเลนจังหวัดจันทบุรี ลดลงจากพื้นที่เดิมอย่างมาก และมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในทุกปีเกิด จากการบุกรุกเพื่อทำกิจกรรมต่างๆ เช่น การทำนากุ้ง การทำเกษตร ลักลอบตัดต้นไม้ เป็นต้น ส่งผลกระทบให้ระบบนิเวศเสื่อม โทรมลง แม้จะมีการปลูกต้นไม้ทดแทนในป่าชายเลนแต่เนื่องจากเป็นการปลูกต้นไม้ที่ไม่สอดคล้องกับปัจจัยทางธรรมชาติทำให้เจริญเติบโตยาก ป่าชายเลนลุ่มน้ำเวฬุเป็นป่าชายเลนที่มีระบบนิเวศที่หลากหลาย ที่บ่งชี้ความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศแต่เป็นพื้นที่ที่มีการบุกรุกทำนากุ้งตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จึงเกิดเป็นศูนย์การเรียนรู้อนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนท่าสอน จังหวัดจันทบุรี เพื่อเป็นแหล่งให้ความรู้เกี่ยวกับป่าชายเลน วิทยานิพนธ์นี้ศึกษาเบื้องต้นเกี่ยวกับปัญหาที่เกิดขึ้นกับพื้นที่ป่าชายเลน ระบบนิเวศ บริบทที่ส่งผลต่อการออกแบบรวม ไปถึงการทำกิจกรรมที่ก่อให้เกิดการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลน นำมาวิเคราะห์ข้อมูลในการออกแบบภายในโครงการ เพื่อการออกแบบที่เหมาะสมกับพื้นที่ตั้งโครงการ และส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศน้อยที่สุด โครงการและการออกแบบสถาปัตยกรรม มีข้อมูลโดยคร่าว ดังนี้ 1. ลักษณะโครงการเป็นศูนย์การเรียนรู้อนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนมีองค์ประกอบหลัก คือ ส่วนนิทรรศการโดยแบ่งพื้นที่ออก เป็น 3 โซน ได้แก่ โซนที่ 1 คือประวัติความมา โซนที่ 2 คือชีวิตของป่าชายเลน โซนที่ 3 คือรักษาหัวใจธรรมชาติ มีพื้นที่จำลองป่าชายเลน โคเวิร์คกิ้งสเปซ (Co-working space) และเวิร์คช็อป (Workshop) มีพื้นที่ใช้สอยรวม 3,100 ตารางเมตร 2. โครงการตั้งอยู่ในศูนย์อนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนที่ 2 (ท่าสอน จันทบุรี) ตำบลบ่อ อำเภอขลุง จันทบุรี ที่ดินมีขนาด 3 ไร่ 10 งาน 60 ตารางวา 3. แนวความคิดในการออกแบบ คือ เลือกใช้รูปลักษณ์ของต้นโกงกาง และหอชมวิวที่เป็นเอกลักษณ์ร่วมกับป่าชายเลน มีการเชื่อมโยงอาคารกับบริบทโดยรอบทั้งทางสัญจร และมุมมองการจัดวางนิทรรศการ การจัดแสดงนิทรรศการที่เน้นการเล่าเรื่องโดยการจัดแสดงจะเริ่มต้นชั้นบนสุดของอาคารตามลำดับลงมาให้เปรียบเสมือนยอดไม้ลงสู่ผืนดิน 4. ภาพรวมโครงการเป็นอาคารสูง 6 ชั้น มีการบิดไปมา มีบันไดรอบตัวอาคาร และทางลาดที่เชื่อมโยงพื้นที่ภายในกับภาย นอกอาคารพื้นที่อาคารจะเน้นจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับป่าชายเลน โดยเริ่มจากการแสดงชั้นบนจะสามารถมองเห็นผืนป่าชายเลนที่เชื่อมโยงกับการจัดแสดงเกี่ยวกับการกำเนิดป่า ชั้นถัดมาเป็นการจัดแสดงแทงค์ใสจำลองระบบนิเวศพื้นดินป่าชายเลนที่เชื่อมต่อกับพื้นที่ชั้นบนสุดชั้นล่างสุดมาเป็นการจัดแสดงสุดท้ายให้ความรู้เกี่ยวกับความสำคัญของป่าชายเลน ปัญหาการและแก้ปัญหา และพื้นที่ภายในอาคารจะเป็นพื้นที่เปิด เพื่อตอบรับกับธรรมชาติโดยรอบ การออกแบบอาคารที่เป็นอาคารสูง มีการบิดไปมาของตัวอาคารมีผังพื้นแต่ละชั้นไม่ตรงกันยากต่อการกำหนดโครงสร้างรองรับน้ำหนัก การจัดนิทรรศที่เข้าใจง่าย เช่น การทำแผนที่จำลองการกระจายตัวป่าชายเลน ใช้แทงค์ใสในการจัดแสดงระบบนิเวศ และมีการใช้เทคโนโลยีเครื่องฉายเข้ามาช่วยอธิบายความสำคัญ ปัญหาที่เกิดขึ้นในป่าชายเลน และทางสัญจรที่เชื่อมโยงพื้นที่ภายในกับภายนอกอาคารเป็นทางลาดลงสู่พื้นที่จำลองป่าชายเลน และบริบทโดยรอบ เข้ามาเป็นตัวช่วยในการรับรู้ เพื่อสื่อความหมายก่อให้เกิดการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชายเลน